Podczas kontroli szamba przez gminę musisz przede wszystkim okazać umowę z firmą asenizacyjną posiadającą zezwolenie gminy oraz rachunki lub faktury potwierdzające, że zbiornik jest regularnie opróżniany. Taki obowiązek wynika z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach i dotyczy właścicieli zbiorników bezodpływowych, a w podobnym zakresie także przydomowych oczyszczalni ścieków. Poniżej wyjaśniamy, kto i jak przeprowadza kontrolę, czego może wymagać kontroler i jak przygotować się, żeby przebiegła bez stresu.
Skąd się biorą kontrole szamb i oczyszczalni
Zgodnie z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach właściciel nieruchomości, który pozbywa się nieczystości ciekłych, ma obowiązek udokumentować korzystanie z usług przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie. W praktyce oznacza to dwie rzeczy: umowę z firmą asenizacyjną oraz dowody opłat za wykonane usługi.
Gminy mają z kolei obowiązek prowadzić ewidencję zbiorników bezodpływowych i przydomowych oczyszczalni ścieków na swoim terenie. W ewidencji znajdują się zwykle informacje o rodzaju i pojemności zbiornika, sposobie jego wykonania oraz częstotliwości opróżniania. Jeśli nigdy nie zgłaszałeś swojego szamba do urzędu, warto to sprawdzić – wiele gmin rozsyłało formularze zgłoszeniowe lub udostępnia je na swoich stronach internetowych.
Od 2022 roku, po nowelizacji ustawy, gminy są zobowiązane do przeprowadzania kontroli właścicieli nieruchomości w zakresie pozbywania się nieczystości ciekłych co najmniej raz na dwa lata. Celem jest ograniczenie nielegalnego pozbywania się ścieków – wylewania ich na pola, do rowów czy studzienek kanalizacji deszczowej.
Jakie dokumenty musisz mieć przy kontroli
Przygotuj komplet dokumentów, które pokazują, że Twoje szambo jest opróżniane legalnie i regularnie:
- Umowa z firmą asenizacyjną – zawarta z przedsiębiorcą, który ma zezwolenie na opróżnianie zbiorników bezodpływowych i transport nieczystości ciekłych. Zezwolenie wydaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta.
- Rachunki lub faktury za wywóz – dowody opłat za każde opróżnienie zbiornika. Powinna z nich wynikać data usługi, a najlepiej także ilość odebranych nieczystości.
- Potwierdzenia wykonania usługi – jeżeli firma wystawia osobny dokument odbioru, przechowuj go razem z fakturą.
- Dane zbiornika – pojemność szamba lub osadnika. Jeśli jej nie znasz, sprawdź dokumentację budowy albo zapytaj kierowcę szambiarki przy najbliższym wywozie.
Przy przydomowej oczyszczalni ścieków kontroler może dodatkowo poprosić o dokumenty potwierdzające regularne usuwanie osadu – zgodnie z instrukcją producenta oczyszczalni. Jeśli korzystasz z opróżniania przydomowych oczyszczalni ścieków, zachowaj faktury z każdego wywozu osadu.
Jak przebiega kontrola i o co może zapytać kontroler
Kontrolę przeprowadzają osoby upoważnione przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta – zwykle pracownicy urzędu gminy, a w niektórych miejscowościach także straż gminna lub miejska. Sposób organizacji kontroli różni się w zależności od gminy: niektóre wysyłają wezwania do przedstawienia dokumentów w urzędzie, inne kontrolują nieruchomości na miejscu.
Podczas kontroli możesz spodziewać się pytań i czynności takich jak:
- okazanie umowy z firmą asenizacyjną i rachunków za wywóz z ostatniego okresu,
- sprawdzenie, czy firma, z którą masz umowę, posiada wymagane zezwolenie,
- weryfikacja danych zbiornika w gminnej ewidencji,
- porównanie ilości wywiezionych nieczystości ze zużyciem wody – na przykład na podstawie wskazań wodomierza lub rachunków za wodę,
- oględziny zbiornika i jego otoczenia, w tym sprawdzenie, czy nie ma śladów wylewania ścieków.
Szczególnie istotny jest punkt dotyczący zużycia wody. Jeśli w ciągu roku Twoje gospodarstwo zużyło kilkadziesiąt metrów sześciennych wody, a według rachunków wywiozłeś tylko ułamek tej ilości, kontroler może zapytać, co działo się z resztą ścieków.
Zwróć też uwagę na to, od kogo masz dokumenty. Rachunek od przypadkowej osoby z beczkowozem, która nie ma zezwolenia gminy, nie potwierdza legalnego pozbywania się nieczystości. Nie masz wtedy również pewności, gdzie faktycznie trafiły Twoje ścieki – firma z zezwoleniem ma obowiązek przekazywać je do stacji zlewnej, a nie wylewać w przypadkowym miejscu.
Częstotliwość wywozu a zużycie wody
Przepisy nie podają jednej, ogólnopolskiej częstotliwości opróżniania szamba. Zasady określa regulamin utrzymania czystości i porządku, czyli uchwała rady Twojej gminy – warto sprawdzić uchwałę swojej gminy, bo wymagania różnią się między poszczególnymi miejscowościami. Ogólna zasada jest jednak prosta: częstotliwość wywozu powinna odpowiadać ilości wody zużywanej w domu i pojemności zbiornika.
Możesz to łatwo sprawdzić samodzielnie:
- Odczytaj wodomierz – zużycie wody z roku w m³ to orientacyjnie tyle, ile ścieków powinno trafić do szamba (z wyjątkiem wody zużytej np. do podlewania ogrodu, jeśli masz osobny licznik ogrodowy).
- Zsumuj ilości z faktur za wywóz – jeśli na fakturach podawana jest objętość odebranych nieczystości, porównaj ją ze zużyciem wody.
- Sprawdź odstępy między wywozami – długie przerwy przy dużej rodzinie i małym zbiorniku to sygnał, który może zwrócić uwagę kontrolera.
Duża rozbieżność nie musi oznaczać nielegalnego pozbywania się ścieków – może wynikać z nieszczelnego zbiornika, który przepuszcza ścieki do gruntu. Ale to również jest problem, który warto jak najszybciej rozwiązać.
Jak przygotować się do kontroli krok po kroku
Najlepsze przygotowanie to po prostu regularny, udokumentowany wywóz. Jeśli chcesz mieć pewność, że wszystko jest w porządku, wykonaj kilka prostych kroków:
- Sprawdź, czy masz umowę z firmą asenizacyjną i czy jest ona aktualna. Jeżeli jej nie masz, zawrzyj ją jak najszybciej.
- Upewnij się, że firma ma zezwolenie wydane przez gminę, na terenie której znajduje się Twoja nieruchomość.
- Zbierz wszystkie rachunki i faktury za wywóz w jednym miejscu – teczka lub skany w telefonie sprawdzą się równie dobrze.
- Sprawdź, czy Twoje szambo lub oczyszczalnia są zgłoszone do gminnej ewidencji.
- Porównaj zużycie wody z ilością wywiezionych nieczystości i w razie potrzeby zwiększ częstotliwość wywozu.
- Zapewnij swobodny dostęp do włazu zbiornika, gdyby kontroler chciał go obejrzeć.
Szambo Lublin wystawia fakturę VAT i potwierdzenie wykonania usługi po każdym wywozie szamba, a z klientami, którzy chcą mieć spokój na dłużej, podpisuje umowy na regularny odbiór nieczystości. Ścieki przekazujemy do stacji zlewnej, więc cała ścieżka – od Twojego zbiornika do oczyszczalni – jest udokumentowana. Sprawdź, czy Twoja miejscowość znajduje się w naszym zasięgu działania – obsługujemy Lublin i okoliczne gminy.
Jeśli chcesz zawrzeć umowę na wywóz szamba lub uporządkować dokumenty przed kontrolą, zadzwoń pod numer 530 830 174.
Potrzebujesz wywozu szamba?
Lublin i 9 okolicznych gmin. Zadzwoń – ustalimy termin i cenę od razu.